Art. 3.
1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani
zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga – szczególną ostrożność, unikać
wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub
porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić
spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Przez działanie
rozumie się również zaniechanie.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osoby znajdującej się w pobliżu
drogi, jeżeli jej zachowanie mogłoby pociągnąć za sobą skutki, o których mowa w tym
przepisie.
3. Jeżeli uczestnik ruchu lub inna osoba spowodowała jednak zagrożenie
bezpieczeństwa ruchu drogowego, jest obowiązana przedsięwziąć niezbędne środki
w celu niezwłocznego usunięcia zagrożenia, a gdyby nie mogła tego uczynić, powinna
o zagrożeniu uprzedzić innych uczestników ruchu.
Art. 4.
Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze mają prawo liczyć,
że inni uczestnicy tego ruchu przestrzegają przepisów ruchu drogowego, chyba że
okoliczności wskazują na możliwość odmiennego ich zachowania.
Art. 5.
1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani
stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub
uprawnione do jego kontroli, sygnałów świetlnych oraz znaków drogowych, nawet
wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany
przez te osoby, sygnały świetlne lub znaki drogowe.
2. Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do
jego kontroli mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi i znakami drogowymi.
3. Sygnały świetlne mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi
regulującymi pierwszeństwo przejazdu.
Art. 6.
1. Polecenia lub sygnały może dawać uczestnikowi ruchu lub innej osobie
znajdującej się na drodze:
1) policjant;
2) żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego,
zabezpieczający przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji
związanej z ratowaniem życia lub mienia;
3) funkcjonariusz Straży Granicznej;
3a) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego;
3b) umundurowany funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej;
3c) strażnik gminny (miejski);
4) pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym;
5) osoba działająca w imieniu zarządcy drogi lub osoba wykonująca roboty na
drodze na zlecenie lub za zgodą zarządcy drogi;
6) osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym
miejscu;
7) kierujący autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem
lub wysiadaniem dzieci;
7a) ratownik górski podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem
akcji ratowniczej;
8) strażnik leśny lub funkcjonariusz Straży Parku – na terenie odpowiednio lasu lub
parku narodowego;
9) strażak Państwowej Straży Pożarnej podczas wykonywania czynności
związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
10) członek ochotniczej straży pożarnej podczas wykonywania czynności
związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
11) funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa podczas wykonywania czynności
związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa ochranianych osób, obiektów
i urządzeń;
12) pilot podczas wykonywania czynności związanych z pilotowaniem przejazdu
pojazdu nienormatywnego.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1 i ust. 4 pkt 2, powinny być łatwo
rozpoznawalne i widoczne z dostatecznej odległości, zarówno w dzień, jak i w nocy.
3. Przepis ust. 2 w zakresie łatwej rozpoznawalności:
1) dotyczy osoby wymienionej w ust. 1 pkt 1 tylko poza obszarem zabudowanym; 2) nie dotyczy kierującego autobusem szkolnym, jeżeli sygnał do zatrzymania
innych pojazdów dawany jest przez tę osobę bez wychodzenia z odpowiednio
oznaczonego pojazdu.
3a. Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 4–8 i 12 oraz ust. 4 pkt 2, mogą dawać
polecenia lub sygnały uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze
pod warunkiem ukończenia szkolenia organizowanego przez wojewódzki ośrodek
ruchu drogowego. Pilot zabezpieczający przejazd pojazdu nienormatywnego będący
osobą, o której mowa w ust. 1 pkt 1–3c i 9, nie podlega szkoleniu.
3b. Szkolenie, o którym mowa w ust. 3a, może być przeprowadzone odpłatnie.
Opłatę ponosi podmiot kierujący na szkolenie, a w pozostałych przypadkach – osoba
odbywająca szkolenie. Wysokość maksymalnej opłaty za szkolenie jednej osoby nie
może przekraczać 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie
przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw transportu, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa
i porządku w trakcie kierowania ruchem drogowym oraz sprawnego wykonywania
czynności w tym zakresie, w drodze rozporządzenia:
1) określi organizację i sposób wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1,
program i tryb prowadzenia szkolenia w tym zakresie, wzór zaświadczenia
o ukończeniu szkolenia, wysokość stawek za szkolenie oraz tryb ich pobierania
i zwrotu, biorąc pod uwagę w szczególności średnie realne koszty organizacji
i przeprowadzania szkolenia;
2) może upoważnić inne osoby do wykonywania czynności, o których mowa
w ust. 1, oraz określić okoliczności, szczegółowe warunki, sposób wykonywania
czynności w tym zakresie, jak również warunki, które te osoby muszą spełniać;
3) określi wzór ubioru osób, o których mowa w ust. 1 pkt 4–6.
Art. 7.
1. Znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub
informacje.
2. Minister właściwy do spraw transportu i minister właściwy do spraw
wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając
w szczególności konieczność dostosowania sygnałów drogowych do postanowień
umów międzynarodowych, określi, w drodze rozporządzenia, znaki i sygnały
obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. 3. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność zapewnienia
czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu
drogowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla
znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego,
a także warunki ich umieszczania na drogach.
Art. 8.
1. Osoba niepełnosprawna legitymująca się kartą parkingową kierująca
pojazdem samochodowym oznaczonym tą kartą, może nie stosować się do niektórych
znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, w zakresie określonym
przepisami o których mowa w art. 7 ust. 2.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również do:
1) kierującego pojazdem, który przewozi osobę niepełnosprawną legitymującą się
kartą parkingową;
2) kierującego pojazdem należącym do placówki, o której mowa w ust. 3a pkt 3,
przewożącego osobę mającą znacznie ograniczone możliwości samodzielnego
poruszania się, pozostającą pod opieką takiej placówki.
3. Kartę parkingową umieszcza się za przednią szybą pojazdu samochodowego,
a jeśli pojazd nie posiada przedniej szyby – w widocznym miejscu w przedniej części
pojazdu, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający
odczytanie jej numeru i daty ważności.
3a. Kartę parkingową wydaje się:
1) osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego
poruszania się;
2) osobie niepełnosprawnej, która nie ukończyła 16 roku życia mającej znacznie
ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się;
3) placówce zajmującej się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób
niepełnosprawnych mających znacznie ograniczone możliwości samodzielnego
poruszania się.
4. Kartę parkingową osobie, o której mowa w ust. 3a pkt 1 i 2, wydaje, za opłatą
i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, przewodniczący powiatowego zespołu do spraw
orzekania o niepełnosprawności, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, 568 i 875 oraz z 2021 r. poz. 159), na
podstawie wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności:
1) orzeczenia o niepełnosprawności,
2) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,
3) orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień
– wraz ze wskazaniem, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych.
5. Kartę parkingową placówce, o której mowa w ust. 3a pkt 3, wydaje za opłatą
i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, przewodniczący powiatowego zespołu do spraw
orzekania o niepełnosprawności, na podstawie dokumentów przedstawionych przez
wnioskodawcę, przy czym na jeden pojazd wykorzystywany do przewozu osób
niepełnosprawnych wydaje się jedną kartę.
5a. (uchylony)
5b. (uchylony)
5c. Kartę parkingową wydaje się osobie, o której mowa w ust. 3a pkt 1 i 2, na
okres ważności orzeczenia, o którym mowa w ust. 4, jednakże nie dłużej niż na okres
5 lat, a placówce, o której mowa w ust. 3a pkt 3 na okres 3 lat.
5d. W przypadku zaprzestania wykorzystywania pojazdu do przewozu osób
niepełnosprawnych, mających znacznie ograniczone możliwości samodzielnego
poruszania się, podmiot zarządzający placówką, o której mowa w art. 8 ust. 3a
pkt 3 jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu karty parkingowej organowi, który
ją wydał.
5e. Karta parkingowa traci ważność:
1) po upływie terminu ważności karty;
2) w przypadku zgłoszenia utraty karty przez osobę lub placówkę, której wydano
kartę;
3) w przypadku zwrotu karty organowi, który ją wydał;
4) w razie likwidacji placówki, której wydano kartę;
5) w razie śmierci osoby, której wydano kartę.
5f. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego dokonuje,
z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2019 oraz z 2020 r. poz. 288, 1492, 1517, 2275 i 2320),
wyboru producenta blankietów kart parkingowych.
6. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w stosunku do kierujących pojazdami
zaopatrzonymi w kartę parkingową wydaną za granicą.
6a. Opłata za wydanie karty parkingowej nie może przekroczyć 1% przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku,
ogłaszanego do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
6b. Opłata za wydanie karty parkingowej stanowi dochód budżetu państwa.
7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1) wzór oraz tryb wydawania kart parkingowych osobom, o których mowa w ust. 3a
pkt 1 i 2 oraz placówkom, o których mowa w ust. 3a pkt 3, uwzględniając
w szczególności zapewnienie jednolitej procedury wydawania kart
parkingowych oraz konieczność technicznego zabezpieczenia karty w sposób
gwarantujący jej autentyczność oraz ujednolicenia wzoru karty parkingowej
z rozwiązaniami przyjętymi w krajach europejskich, w celu umożliwienia
korzystania osobom niepełnosprawnym z ulg i przywilejów w ruchu drogowym,
określonych w przepisach prawa krajowego;
2) zasady nadawania numerów wydawanym kartom parkingowym, uwzględniając
w szczególności konieczność stworzenia sprawnego systemu wydawania,
ewidencjonowania i kontroli prawidłowości wykorzystywania kart oraz fakt, że
w przypadku kart, o których mowa w ust. 3a pkt 3 częścią składową numeru
karty jest numer rejestracyjny pojazdu;
3) tryb postępowania w sprawie zwrotu karty parkingowej, mając na względzie
zapewnienie jednolitej procedury zwrotu kart parkingowych;
4) wzór wniosku o wydanie karty parkingowej, mając na uwadze zapewnienie
jednolitej formy składanych wniosków.
8. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw transportu i ministrem właściwym do spraw zdrowia
określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj placówek zajmujących się opieką,
rehabilitacją lub edukacją osób niepełnosprawnych mających znacznie ograniczone możliwości poruszania się, uprawnionych do uzyskania karty parkingowej, mając na
względzie zapewnienie wydawania karty właściwym placówkom.
9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze
rozporządzenia:
1) wysokość opłaty za wydanie karty parkingowej, uwzględniając koszty związane
z jej produkcją i dystrybucją;
2) warunki dystrybucji blankietów kart parkingowych, mając na uwadze
zapewnienie sprawności i bezpieczeństwa procesu przekazywania tych kart do
powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Art. 8b.
1. Członek Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość
Rzeczypospolitej Polskiej legitymujący się kartą kombatanta kierujący pojazdem
samochodowym oznaczonym tą kartą może nie stosować się do niektórych znaków
drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, na zasadach określonych dla osoby
niepełnosprawnej legitymującej się kartą parkingową kierującej pojazdem
samochodowym oznaczonym kartą, o której mowa w art. 8 ust. 1.
2. Przepis ust. 1 stosuje się również do kierującego pojazdem, który przewozi
członka Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej
legitymującego się kartą kombatanta.
Art. 9.
1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani
ułatwić przejazd pojazdu uprzywilejowanego, w szczególności przez niezwłoczne
usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się.
2. W warunkach zwiększonego natężenia ruchu pojazdów utrudniającego
swobodny przejazd pojazdu uprzywilejowanego w celu umożliwienia swobodnego
przejazdu tego pojazdu:
1) na jezdni z dwoma pasami ruchu w tym samym kierunku kierujący pojazdem
poruszający się lewym pasem ruchu jest obowiązany usunąć się z drogi przejazdu
pojazdu uprzywilejowanego przez zjechanie jak najbliżej lewej krawędzi pasa
ruchu, a kierujący pojazdem poruszający się prawym pasem ruchu jest
obowiązany usunąć się z drogi przejazdu pojazdu uprzywilejowanego przez
zjechanie jak najbliżej prawej krawędzi pasa ruchu; 2) na jezdni z więcej niż dwoma pasami ruchu w tym samym kierunku kierujący
pojazdem poruszający się skrajnym lewym pasem ruchu jest obowiązany usunąć
się z drogi przejazdu pojazdu uprzywilejowanego przez zjechanie jak najbliżej
lewej krawędzi pasa ruchu, a kierujący pojazdami poruszający się pozostałymi
pasami ruchu są obowiązani usunąć się z drogi przejazdu pojazdu
uprzywilejowanego przez zjechanie jak najbliżej prawej krawędzi pasów ruchu.
3. Kierującemu pojazdem innym niż uprzywilejowany zabrania się korzystania z
drogi przejazdu pojazdu uprzywilejowanego utworzonej w sposób, o którym mowa w
ust. 2. Kierujący pojazdem może kontynuować jazdę po uprzednio zajmowanym pasie
ruchu po przejeździe pojazdu uprzywilejowanego.
4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się do pojazdów zarządców dróg lub pomocy
drogowej biorących udział w akcji ratowniczej.
Art. 10.
1. Minister właściwy do spraw transportu sprawuje nadzór nad
zarządzaniem ruchem na drogach krajowych.
2. Wojewoda sprawuje nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach:
1) wojewódzkich;
2) powiatowych;
3) gminnych;
4) publicznych położonych w miastach na prawach powiatu i w mieście stołecznym
Warszawie;
5) wewnętrznych położonych w strefach ruchu lub strefach zamieszkania.
3. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach
krajowych, z zastrzeżeniem ust. 6.
4. Marszałek województwa zarządza ruchem na drogach wojewódzkich,
z zastrzeżeniem ust. 6.
5. Starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych,
z zastrzeżeniem ust. 6.
6. Prezydent miasta zarządza ruchem na drogach publicznych położonych
w miastach na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych.
7. Zarządzanie ruchem na drogach wewnętrznych, w tym w strefie ruchu i strefie
zamieszkania, należy do podmiotu zarządzającego tymi drogami.
8. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad może powierzyć zadania
w zakresie zarządzania ruchem na drogach krajowych marszałkowi województwa. 9. Drogami krajowymi, wojewódzkimi, powiatowymi i gminnymi są drogi
publiczne określone zgodnie z przepisami o drogach publicznych.
10. Organy sprawujące nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach mogą
nakazać zmianę organizacji ruchu ze względu na ważny interes ogólnospołeczny lub
konieczność zapewnienia ruchu tranzytowego.
10a. Podmioty zarządzające drogami, o których mowa w ust. 7, ustalając
organizację ruchu na tych drogach stosują znaki i sygnały drogowe oraz zasady ich
umieszczania wynikające z ustawy i jej przepisów wykonawczych. Koszt
oznakowania drogi wewnętrznej ponosi podmiot zarządzający drogą.
11. Minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze konieczność
ochrony dróg przed zniszczeniem oraz zapewnienie bezpieczeństwa ruchu w okresie
zwiększonego natężenia ruchu pojazdów osobowych, może wprowadzić, w drodze
rozporządzenia, okresowe ograniczenia ruchu pojazdów na drogach lub zakaz ruchu
niektórych rodzajów pojazdów.
12. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając
w szczególności:
1) konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu
drogowego,
2) potrzebę efektywnego wykorzystania dróg publicznych,
3) potrzeby społeczności lokalnej,
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki zarządzania ruchem na
drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.